Werk je als therapeut, coach of begeleider en merk je dat je soms moeilijk grenzen aangeeft?
Dat sessies uitlopen, je “nog even doorgaat” of jezelf aanpast aan je cliënt?
En dat je achteraf denkt:
Waarom zei ik niet gewoon wat ik voelde?
Dan kan het zijn dat je te maken hebt met de fawn-reactie.
Een stressreactie die veel voorkomt maar vaak niet wordt herkend, juist in dit werk.
Wat is de fawn-reactie?
De meeste mensen kennen de bekende stressreacties:
- vechten
- vluchten
- bevriezen
Maar er is nog een vierde:
→ fawn (pleasegedrag)
Bij deze reactie probeert je zenuwstelsel veiligheid te creëren door:
- je aan te passen
- de ander tevreden te houden
- conflicten te vermijden
- verbinding koste wat kost te behouden
Het is een slimme overlevingsstrategie.
Maar in je werk als therapeut kan het subtiel tegen je gaan werken.
Hoe ziet de fawn-reactie eruit in jouw werk?
De fawn-reactie is vaak moeilijk te herkennen, omdat het lijkt op kwaliteiten die juist gewenst zijn in je vak.
Zoals empathie, betrokkenheid en beschikbaarheid.
Maar onder de oppervlakte kan het er zo uitzien:
- Je sessies lopen regelmatig uit
- Je vindt het lastig om een gesprek af te ronden
- plant toch nieuwe cliënten in terwijl je al vol zit
- Je geeft meer dan je eigenlijk wilt (tijd, aandacht, energie)
- Je voelt je verantwoordelijk voor hoe het met je cliënt gaat
- Je vermijdt confrontatie of lastige gesprekken
En misschien herken je dit ook:
→ Je zegt “het is oké” terwijl je lichaam iets anders voelt.
Waarom grenzen aangeven zo lastig is
Veel therapeuten denken dat dit te maken heeft met:
- onzekerheid
- gebrek aan assertiviteit
- of ervaring
Maar vaak ligt het dieper.
De fawn-reactie ontstaat wanneer je zenuwstelsel heeft geleerd:
→ Aanpassen = veilig
→ Verbonden blijven = geen afwijzing
En dat gebeurt niet bewust.
Het is een automatische reactie van je lichaam, vaak ontstaan in eerdere ervaringen waarin afwijzing, spanning of conflict onveilig voelde.
Het lichaam liegt niet
Wat belangrijk is om te begrijpen:
→ Je lichaam voelt vaak eerder wat klopt dan je hoofd.
Bijvoorbeeld:
- Je voelt spanning in je buik of borst
- Je adem wordt oppervlakkiger
- Je voelt onrust of druk
Maar in plaats van daarnaar te handelen, ga je eroverheen.
Je blijft zitten.
Je blijft geven.
Je blijft aanpassen.
En dat kost energie.
De keerzijde van de fawn-reactie
Op korte termijn helpt deze reactie om de situatie “veilig” te houden.
Maar op lange termijn kan het leiden tot:
- vermoeidheid of leegloop
- overprikkeling
- moeite met grenzen
- minder plezier in je werk
- het gevoel dat je jezelf kwijtraakt
En misschien wel het belangrijkste:
→ je werkt niet meer volledig vanuit jezelf, maar vanuit aanpassing.
Waarom dit zo vaak voorkomt bij therapeuten
Veel mensen die kiezen voor dit vak, zijn van nature:
- sensitief
- afgestemd op anderen
- gericht op verbinding
Dat zijn prachtige kwaliteiten.
Maar juist daardoor is de kans groter dat de fawn-reactie actief wordt, zeker onder druk of bij intens contact.
Wat helpt: van aanpassen naar regulatie
De oplossing ligt niet in “harder grenzen stellen”.
Maar in iets anders: veiligheid in je eigen zenuwstelsel
Wanneer je systeem zich veilig voelt:
- kun je je grenzen beter voelen
- hoef je minder te compenseren
- kun je aanwezig blijven zonder jezelf te verliezen
Dat begint bij:
1. Lichaamsbewustzijn
Herkennen wat er in je lichaam gebeurt tijdens sessies.
2. Vertragen
Niet direct reageren, maar even voelen wat er echt speelt.
3. Regulatie
Je zenuwstelsel tot rust brengen, zodat je niet vanuit overleving reageert.
Werken vanuit stevigheid in plaats van aanpassing
Wanneer je deze laag gaat herkennen, ontstaat er iets anders.
Je kunt:
- een sessie afronden zonder schuldgevoel
- aanwezig blijven bij emoties van een cliënt zonder erin mee te gaan
- grenzen aangeven zonder dat het spanning oproept
Niet omdat je harder wordt.
Maar omdat je veiliger wordt in jezelf.
Wil je hier dieper mee werken?
Merk je dat je jezelf herkent in deze patronen?
En dat het je energie kost in je werk?
In mijn online training Feel & Life werk ik met therapeuten en coaches aan:
- het herkennen van beschermingsreacties zoals fawn
- het reguleren van het zenuwstelsel
- het ervaren van veiligheid in het lichaam
- werken vanuit rust en stevigheid
Zodat je aanwezig kunt zijn voor je cliënt, zonder jezelf te verliezen.
Ontdek hier of het bij je past: www.celinagroothuizen.nl/feel-life
Hi, mijn naam is Celina en ik werk als therapeut voor mensen die leven met angst, paniek, spanning of een constant gevoel van onrust.
Ik help je begrijpen wat er in je lichaam gebeurt en waarom je zenuwstelsel steeds ‘aan’ blijft staan.
In mijn praktijk creëer ik een veilige ruimte waarin je weer kunt ademen, voelen en tot rust komen.
Met behulp van ademwerk, stembevrijding, NEI-therapie en systemisch werk begeleiden we samen de weg van overleven naar echt leven, van spanning naar vertrouwen.
Wil je ervaren hoe dat voelt?
Start dan met de Adem & Stem Basics: een zachte en laagdrempelige manier om weer contact te maken met je adem, je lichaam en je eigen geluid.